Najwyżej oceniony wniosek w tegorocznej edycji programu „Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą – wolontariat”
Najwyżej ocenionym wnioskiem w tegorocznej edycji programu „Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą – wolontariat” został projekt „Wolontariusze wspólnej pamięci - adoptowany cmentarz Zakładu dla Sierot i Ubogich”. To już 103 przedsięwzięcie realizowane przez Stowarzyszenia Magurycz działające od 1986 roku.
Projekt jest kontynuacją prac konserwatorskich prowadzonych na polsko ukraińskim cmentarzu w miejscowości Zakład (dawniej Drohowyż, w obwodzie lwowskim na Ukrainie). Znajdujące się tam nagrobki zostały zniszczone przez żołnierzy armii sowieckiej we wrześniu 1939 roku. Dzięki zaangażowaniu Stowarzyszenia Magurycz wyremontowano już 56 obiektów. Nadal pozostało jednak 25 zniszczonych nagrobków.
Zakład Sierot i Ubogich w Drohowyżu pod Mikołajowem ufundował hrabia Stanisław Marcin Skarbek herbu Habdank. Był on jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich w Galicji oraz mecenasem kultury i filantropem. Ośrodek miał zapewnić schronienie i pracę czterystu starszym osobom. Miał także zapewnić wychowanie i naukę sześciuset osieroconym dzieciom. Zarówno pracownikami, jak i pensjonariuszami zakładu mieli być Polacy i Ukraińcy. Zgodnie z wolą fundatora starsi chłopcy mieli uczyć się między innymi kowalstwa, ślusarstwa i stolarstwa, a dziewczęta krawiectwa i szewstwa.
Stanisław Marcin Skarbek nie doczekał ukończenia budowy zakładu. Zmarł we Lwowie i został pochowany na Cmentarz Łyczakowski. Po zakończeniu budowy ośrodka, w 1888 roku, na terenie przeznaczonym na pochówki wybudowano rodową kaplicę Skarbków. Rodzina przeniosła tam szczątki fundatora.
Monumentalne budynki ufundowane przez hrabiego stoją do dziś. Po II wojnie światowej w dawnym zakładzie utworzono szpital psychiatryczny. Od funkcji budynku nazwę przejęła cała miejscowość. Obecnie jest to wieś Zakład w obwodzie lwowskim.
Nazwa Stowarzyszenia Magurycz pochodzi od góry położonej niedaleko wsi Bartne w Beskidzie Niskim. Przez wieki pozyskiwano tam piaskowiec wykorzystywany do wyrobu żaren, kamieni młyńskich, nagrobków i krzyży. Bartneńscy kamieniarze słynęli w całej okolicy ze swojego kunsztu i wysokiej jakości wyrobów. Nazwa stowarzyszenia nawiązuje do pracy kamieniarskiej. Założycielem i przewodniczącym tej organizacji jest Szymon Modrzejewski.
Prace konserwatorskie na cmentarzu w Zakładzie możliwe są dzięki współpracy Stowarzyszenia Magurycz z Trościaniecką Silską Radą oraz stowarzyszeniem „Narodnyi Lehion” z Żydaczowa. Zostaną przeprowadzone w sierpniu tego roku przez ponad czterdzieścioro polskich i ukraińskich wolontariuszy oraz wolontariuszek.
