Polsko-ukraińskie porozumienie w sprawie wypożyczenia namiotu osmańskiego z kolekcji Lwowskiego Muzeum Historycznego
Pięć instytucji kultury łączy siły wokół wspólnego projektu. W obecności Marka Krawczyka, podsekretarza stanu w MKiDN 25 maja 2026 r. Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą Polonika, Lwowskie Muzeum Historyczne, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Muzeum Historii Polski oraz Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie podpisały polsko-ukraińskie porozumienie dotyczące realizacji wieloletniego projektu badawczo-konserwatorskiego i wystawienniczego.
Przedmiotem porozumienia jest dwumasztowy namiot osmański z kolekcji tkanin orientalnych Lwowskiego Muzeum Historycznego. To wyjątkowy zabytek, tradycyjnie łączony ze zdobyczą króla Jana III Sobieskiego po Wiktorii Wiedeńskiej 1683 r. Projekt, zaplanowany na lata 2026-2029, stanowi przygotowania do obchodów jubileuszu 350-lecia tego historycznego zwycięstwa, któremu umawiające się strony chcą nadać wymiar europejski.
Porozumienie zakłada czasowe wypożyczenie i transport obiektu z Ukrainy do Polski, gdzie zostanie on poddany kompleksowym badaniom specjalistycznym oraz procesowi konserwatorsko-restauratorskiemu. Równolegle powstanie koncepcja ekspozycji czasowej w Polsce, a także wypracowane zostaną rekomendacje dot. przyszłej ekspozycji stałej w Ukrainie. Integralną częścią przedsięwzięcia będzie również przygotowanie publikacji dokumentacyjno-badawczej, która podsumuje wyniki prac i udokumentuje historię oraz znaczenie obiektu. Sam namiot, składający się z dziewięciu elementów, należy do najcenniejszych zachowanych przykładów osmańskiej sztuki namiotowej i stanowi część większego zespołu obejmującego 25 części sześciu namiotów, pochodzących między innymi z historycznych zbiorów podhoreckich rodu Sanguszków.
„To porozumienie jest wyrazem głębokiej odpowiedzialności za wspólne dziedzictwo Europy. Współpraca polskich i ukraińskich instytucji przy tak wyjątkowym obiekcie pozwoli nie tylko ocalić go dla przyszłych pokoleń, lecz także podkreśla, jak ważne są więzi, które łączą nasze kraje. Namiot osmański to świadek historii, a jego konserwacja i udostępnienie publiczności staną się symbolicznym gestem jedności, dialogu i troski o dobra kultury ponad granicami, szczególnie na tle agresji ze strony putinowskiej Rosji” - podkreśla dyrektor Instytutu Polonika Katarzyna Sokołowska
W realizację projektu zaangażowanych jest pięć instytucji, z których każda wnosi do przedsięwzięcia swoją unikalną kompetencję. Instytut Polonika odpowiada za inicjowanie i koordynację konsorcjum, sfinansuje nie tylko niezbędne zabiegi konserwatorskie ale także projekt badawczy i wspólne wydawnictwo. Polonika jako uczestnik nadzoru merytoryczno-strategicznego współtworzyć będzie z partnerami muzealnymi koncepcję ekspozycji i publikacji. Lwowskie Muzeum Historyczne, jako właściciel obiektu, będzie kluczowym uczestnikiem prac koncepcyjnych. Delegując swoich przedstawicieli do zespołu projektowego zapewnia tym samym dokumentację muzealno-historyczną i niezbędne pozwolenia, także te związane z potencjalną jubileuszową ekspozycją obiektu na terenie Europy. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie udostępniając swą nowoczesną infrastrukturę Międzyuczelnianego Instytutu Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki przeprowadzi kompleksowe badania i prace konserwatorsko-restauratorskie. Uczelnia zapewni przy tym nadzór merytoryczny oraz umożliwi transfer know how dzieląc się doświadczeniem z akademikami i służbami konserwatorskimi z Ukrainy.
Muzeum Historii Polski zapewnia wsparcie merytoryczne i organizacyjne, wspiera pozyskiwanie finansowania oraz deklaruje możliwość udostępnienia przestrzeni wystawienniczej po 2027 roku. Z kolei Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie przygotuje Facility Report niezbędny do procedury wypożyczenia, będzie koordynować prace konserwatorskie po stronie polskiej, udostępni infrastrukturę fumigacyjną. W kontekście koncepcji wystawienniczej placówka ta, z uwagi na swój profil, jest bodaj najbardziej predystynowanym partnerem muzealnym dla Lwowskiego Muzeum Historycznego (dawniej im . Jana III Sobieskiego).
Znaczenie przedsięwzięcia wykracza poza ochronę pojedynczego zabytku. Projekt ma szansę stać się jednym z najważniejszych polsko-ukraińskich przedsięwzięć konserwatorsko-wystawienniczych tej dekady, łącząc ochronę dziedzictwa zagrożonego wojną z opowieścią o wspólnej historii i kulturowym dziedzictwie Europy Środkowo-Wschodniej.
